Een door AI gegenereerde foto van een economisch dakloze
REGIO - Mensen die economisch dakloos zijn, blijven vaak buiten beeld. Ze hebben vaak een baan of inkomen, maar geen vaste woonplek. Jacqueline van Oostveen van vrijwilligers initiatief Woonloket 035 wil hun verhalen verzamelen om aandacht te vragen voor deze groep en de politiek te overtuigen dat er meer ondersteuning nodig is.
Van Oostveen houdt zich al zo'n zeven à acht jaar bezig met het onderwerp. In die periode schreef ze meerdere keren brieven aan gemeenten en hoorde ze veel persoonlijke verhalen van mensen die vastliepen. "Ik kwam elke keer weer situaties tegen waarvan ik dacht: hier moet gewoon iets aan gebeuren."
Volgens haar is het juist lastig om deze doelgroep te bereiken. "Het zijn mensen die vaak onzichtbaar willen blijven. Ze slapen ergens waar het eigenlijk niet mag, in een auto of in tentjes. Dat willen ze niet vertellen, omdat daar schaamte bij komt kijken."
Systeem werkt tegen
Volgens Van Oostveen sluit het huidige systeem onvoldoende aan bij economisch daklozen. "Het systeem is niet meer dienend. Het is ooit ingericht om fraude tegen te gaan, maar ondertussen jaagt het ook mensen verder de ellende in."
Ze ziet dat mensen regelmatig worden weggestuurd omdat ze volgens de regels zelfredzaam zijn. "Je hebt een auto of een plek waar je tijdelijk kunt slapen, dus dan red je jezelf maar. Maar dat is niet hoe we hiermee om zouden moeten gaan."
Een groot deel van deze groep heeft volgens haar vooral behoefte aan tijdelijke ondersteuning om weer grip te krijgen op het leven. "Het zijn vaak mensen die één of twee poten onder hun stoel missen. Dan kan je wel blijven hangen, maar als er dan nog een poot knapt vallen ze uiteindelijk om."
Onzichtbare groep
Hoe groot de groep economisch daklozen in het Gooi precies is, is volgens Van Oostveen moeilijk vast te stellen. Er zijn initiatieven om beter zicht te krijgen op dakloosheid, maar volgens haar blijft een deel verborgen. "Veel mensen melden zich niet. Ze schamen zich, zijn bang voor gevolgen op hun werk of willen niet dat anderen weten wat er speelt."
Daarbij ziet Van Oostveen dat sommige mensen tussen bestaande regelingen vallen. "Je verdient bijvoorbeeld net te veel voor bepaalde hulp, maar je kunt nergens terecht. Een moeder met kinderen kan bijvoorbeeld tijdelijk bij vrienden op zolder slapen. Dan zeggen we soms: de kinderen zijn niet dakloos, want ze kunnen bij de andere ouder terecht. Door het kind niet als dakloos te zien en die bij maar één van de twee ouders laat verblijven word er een niet wenselijke afstand tussen de dakloze ouder en het kind gecreëerd"
Kleine hulp kan groot verschil maken
Volgens Van Oostveen kan een relatief eenvoudige voorziening al veel rust geven. Een voorbeeld daarvan is een briefadres, waarmee mensen bijvoorbeeld weer toegang kunnen krijgen tot bepaalde regelingen.
"Bij sommige mensen geeft alleen een briefadres al rust. Maar daar moet je vaak aan allerlei voorwaarden voldoen en je moet regionale binding hebben. Ondertussen geld de regiobinding niet voor mensen met een briefadres op woningnet."
3-Stappenmodel voor economisch dak- en thuislozen|
Volgens haar raken mensen hierdoor ontmoedigd. "Ze worden van het kastje naar de muur gestuurd. Alles gaat digitaal en kleine dingen als geen toegang hebben tot een printer kan mensen tegenwerken. Juist de kleine dingen kunnen iemand weer op weg helpen."
Ook het ontbreken van een plek om tijdelijk tot rust te komen is volgens haar een groot probleem. "Als je aan het zwerven bent, komt je hoofd ook niet tot rust. Ik heb iemand gesproken die maanden bezig was met een briefadres. Die ging van een camping naar antikraak, verhuisde meerdere keren en kwam uiteindelijk na meer dan een jaar weer aan een woning. Dat hele traject had veel korter en menselijker gekund."
Het leven op de camping|
Politiek moet in actie komen
Met de verkiezingen in zicht wil Van Oostveen de verhalen van economisch daklozen gebruiken om de politiek wakker te schudden. "De politiek heeft slecht zicht op deze doelgroep. Een klein gedeelte durft zijn verhaal te vertellen."
Ze benadrukt dat deze groep niet per se om zware zorg vraagt. "Deze mensen hebben vaak geen zorg nodig, maar ondersteuning. Een plek om tijdelijk te verblijven, een briefadres en iemand die helpt om de eerste stappen te zetten."
Volgens Van Oostveen kan het iedereen overkomen. "De stapjes richting dakloosheid zijn soms heel klein. Je hebt geen verzekering meer, geen kans op een uitkering meer omdat je geen briefadres hebt. Voor je het weet zak je steeds verder weg."
Horen, zien en zichtbaar maken
Mensen die hun verhaal willen delen, bepalen volgens Van Oostveen zelf wat ermee gebeurt. "Het vertrouwen van mensen staat voorop. Ze kiezen zelf wat ik mag delen en wat niet."
Toch is die zichtbaarheid volgens haar noodzakelijk om verandering te krijgen. "Als de verhalen onzichtbaar blijven, kan ik mij ook niet hard maken voor deze doelgroep." Ze zegt zelf niet iemands probleem op te kunnen lossen: 'Maar ik kan mensen wel zien en horen. Gezien en gehoord worden is een belangrijke eerste stap."
Van Oostveen hoopt uiteindelijk dat er een voorziening komt waar mensen tijdelijk terechtkunnen. "Een dak boven je hoofd, een plek om tot rust te komen en daarna kijken hoe je verder kunt. Er is nu te weinig doorstroom en te weinig aandacht voor deze groep."
Mensen die economisch dakloos zijn, zijn geweest of binnenkort zonder woonplek dreigen te raken en hun verhaal willen delen, kunnen contact opnemen met Jacqueline Van Oostveen. Ze gaat op verschillende platformen onder de naam Jacqueline Kunstkoffer.
