Brand bij gemeentehuis Loosdrecht
LOOSDRECHT - Het geweld van dinsdagavond in Loosdrecht
roept de dagen erna veel vragen op. De brand die ontstond door naar het
gemeentehuis gegooide fakkels en de daaropvolgende blokkade van hulpdiensten
zijn een nieuwe escalatie in de serie anti-asielprotesten in het dorp. Gaat het
hier om onfortuinlijke uitspattingen, of is er meer aan de hand? NH vroeg het
aan experts.
Een groep van honderden demonstranten, waarvan een aantal zich
met fakkels en zwaar vuurwerk een weg banen naar het gemeentehuis in Loosdrecht
en uiteindelijk brand stichten. Dat het protest tegen de komst van asielzoekers
in een daar gevestigde asielopvang compleet uit de hand liep, is duidelijk. De
politie arresteerde drie mensen die verdacht worden van brandstichting en het
aanvallen van een journalist en politie.
Bewuste geweldpleging
Bart
Schuurman, hoogleraar Terrorisme en Politiek Geweld aan de Universiteit Leiden,
onderstreept hoe ernstig de situatie in Loosdrecht was, maar wil niet van een
terroristische daad spreken. "Het gaat hier om bewuste geweldpleging,
gericht op het ondermijnen van de democratische rechtstaat. Politiek geweld
dus. Maar om hier te spreken van terrorisme, dat gaat voor nu echt te
ver."
Geen terrorisme, wel politiek geweld
Dat oordeelt ook Sarah de Lange, eveneens hoogleraar
in Leiden. Zij is onder andere gespecialiseerd in politieke verdeeldheid en de
opkomst van extreemrechts. "Om een daad als deze te omschrijven als
terreur moet duidelijk zijn dat iemand met die daad de samenleving angst aan
wil jagen. Dat is heel moeilijk te bewijzen, en kunnen we met de informatie die
we nu over Loosdrecht hebben ook niet stellen. Daarentegen is dit wel
aantoonbaar een poging om de democratische besluitvorming te ondermijnen."
De Lange verwijst daarbij naar uitspraken van een
aantal demonstranten, zowel bij het protest als online. "Daaruit blijkt
heel duidelijk dat het doel hier is om een politieke beslissing te
beïnvloeden."
"Anti-asielgroepen zijn erachter gekomen dat dit geweld effect heeft"
Die methode wordt volgens haar inmiddels veelvuldig
gebruikt in de asielkwestie. "De groepen die deze demonstraties keer op
keer laten ontsporen zijn erachter gekomen dat het effect heeft. Op meerdere
plekken waar een asielzoekerscentrum of opvang werd aangekondigd, wisten ze met
dit soort tactieken de plannen af te zwakken of zelfs te schrappen."
De opvangcapaciteit in Loosdrecht werd na de eerste
uit de hand gelopen protesten al verkleind van 110 naar 70 asielzoekers.
In Den Bosch werd
een stemming over de komst van een asielopvang uitgesteld naar september. En de
gemeente Houten zette
plannen voor een azc in de ijskast naar herhaalde demonstraties. Vaak zijn daar
dezelfde groepen terug te zien, zoals Defend Netherlands en Identitair Verzet.
Verschil tussen politiek geweld en terrorisme
De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en
Veiligheid definieert terrorisme als 'het uit ideologische motieven
(voorbereiden van het) plegen van op mensenlevens gericht geweld, of het
veroorzaken van maatschappijontwrichtende schade, met als doel (een deel van)
de bevolking ernstige vrees aan te jagen, maatschappelijke veranderingen te
bewerkstelligen en/of politieke besluitvorming te beïnvloeden'.
Bij politiek geweld gaat het ook om het plegen van
geweld, maar is het doel om angst aan te jagen niet de drijvende motivatie. Het
draait dan juist om het beïnvloeden van politieke beslissingen of personen met
politieke macht, om zo verandering te forceren buiten het gewone politieke
proces om.
Motief
Dat betekent volgens Schuurman overigens niet dat het
Openbaar Ministerie (OM) geen onderzoek doet naar een mogelijk terroristisch
motief. "Dat kan goed het geval zijn, en is afhankelijk van wie er
allemaal aanwezig was en wat voor ideologische overtuigingen zij zoal hebben.
Brandstichting bij een pand met daarin mensen wordt heel hoog opgenomen. Maar
voordat het OM iemand beticht van terrorisme moeten ze daar echt een hele goede
reden voor hebben."
In reactie op vragen van NH vertelt het OM
Midden-Nederland dat nog onderzoek doet naar de motieven van aanwezige
demonstranten die mogelijk de wet hebben overtreden. "We zullen de
gebeurtenissen nog zorgvuldig verder onderzoeken, bijvoorbeeld door camerabeelden
te bekijken. En als we daar strafbare feiten zien, kunnen er zeker meer
aanhoudingen volgen. Bij het onderzoek naar strafbare feiten wordt altijd
gekeken naar de aard, ernst en achtergrond."
Onderzoek AIVD
Inlichtingendienst AIVD doet intussen onderzoek naar
de mate van organisatie achter de verschillende anti-asielprotesten die de
laatste maanden uit de hand liepen. Schuurman legt uit dat ook niet per se met
een terreurverdenking te maken hoeft te hebben. "We hebben het over een
trend waarvan de instanties dolgraag willen weten wie erachter zitten. In welke
mate wordt dit geweld aangestuurd, en welke groepen of personen doen dat. Ik
denk niet dat de AIVD specifiek kijkt naar het label van terrorisme."
